Zbrosławice – zarys dziejów miejscowości

Stockmanns, Zbrosławice, pałac

Share
Zbrosławice – zarys dziejów miejscowości
Głosuj

Historia Zbrosławic to dzieje wszystkich części tej miejscowości, które niegdyś były odrębnymi wioskami z historią sięgającą średniowiecza lub folwarkami zakładanymi podczas kolonizacji fryderycjańskiej w XVIII wieku.

Zbosławice, szkoła szybowcowa, panorama miejscowości

Panorama Zbrosławic ze wzgórza, na którym przed II wojną światową mieściła się szkoła szybowcowa

Pierwsze wzmianki o Zbrosławicach

Miejscowość położona na zachód od Tarnowskich Gór. Należy do najstarszych w regionie. W czasach piastowskich wraz z Pyskowicami stanowiła jeden z ośrodków władzy na wschodnich rubieżach, najpierw plemiona Opolan, potem piastowskiego Śląska.

Lokowane prawdopodobnie jako miasto, pojawiły się Zbrosławice na kartach historii około 1300 roku. Przy tej okazji należy wyjaśnić kwestię datacji wioski. Pojawia się bowiem tu często data 1256 r., która wszakże nie jest błędna. Obecne Zbrosławice składają się bowiem z kilku pomniejszych wiosek, wchłoniętych na przestrzeni dziejów.

Największą i najpóźniej włączoną do Zbrosławic osadą są Kępczowice.

To właśnie ta miejscowość jest datowana na 1256 r. Jak pisze Johannes Chrząszcz, z tego roku posiadamy informację, że Kępczowice uiszczały dziesięcinę w zbożu na rzecz proboszcza pyskowickiego. Problem polega tylko na tym, że nieco dalej pisze on o Miedarach i Wilkowicach płacących biskupowi wrocławskiemu. Informacja ta jest wzięta z pewnością z Liber fundationis Episcopatus Wratislawiensis datowanej na przełom XIII i XIV wieku. Należy więc datę 1256 r. traktować bardzo ostrożnie.

Stockmanns, Zbrosławice, pałac

Pałac wybudowany przez rodzinę Stockmanns, właścicieli Zbrosławic w XIX wieku

Jeszcze większe wątpliwości budzi hipoteza założenia Zbrosławic.

Nazwa miejscowości pochodzi bowiem niewątpliwie od imienia Zbrosław (Sbroslaus). Zwykle przyjmuje się, iż był to sławny kasztelan opolski, pochodzący ze Ścinawy, Zbrosław. Człowiek bardzo majętny i posiadający włości w różnych częściach Śląska. Problem w tym, że nie posiadał on z dużym prawdopodobieństwem ziem na interesującym nas terenie. Mało tego w czasie kiedy mogły zostać lokowane Zbrosławice żyło na Górnym Śląsku blisko dziesięciu Zbrosławów (nie licząc tych, których historia nie zanotowała). Każdy z nich mógł założyć w dolinie rzeki Dramy miejscowość, która w początkach swego istnienia znajdowała się w posiadaniu rodziny Zbrosławskich.

Kilka informacji o Zbrosławicach i ich częściach na przestrzeni dziejów

1780 rok

  • na terenie miejscowości: kościół, szkoła, folwark, 9 gospodarstw kmiecych, 20 zagrodniczych, 188 mieszkańców

1830 rok

  • Broslawitz, Broslawice
  • poczta Pyskowice
  • dziedzictwo Ernsta v. Stockmanns
  • 43 domy
  • 1 folwark
  • 322 mieszkańców (4 ewangelików, 10 Żydów)
  • szkoła, 1 nauczyciel
  • przy Dramie tartak
  • na zachodnim krańcu 3 młyny wodne
  • wapiennik
  • należąca do majątku kuźnica żelaza, 1 fryszerka (obydwie nie działają)

1845 rok

  • właściciel major Ferdinand v. Logau
  • 38 domów, 525 mieszkańców (5 ew., 9 Żydów)
  • archiprezbiterat Pyskowice
  • miejscowości wchodzące w skład parafii: Zbrosławice, Georgendorf, Kempczowitz, Larischhof,
  • Miedar i Groß Wilkowitz
  • szkoła katolicka, 1 nauczyciel (także dla Kępczowic)
  • należąca do właściciela gorzelnia
  • 10 zakładów rzemieślniczych

1855 rok

  • 492 mieszkańców,

1861 rok

  • 629 mieszkańców,

1864 rok

  • baron von Falkenhausen, właściciel położonego na górnym końcu zamku z gospodarstwem o wielkości 1874 mórg, uprawiane: rzepak, wszystkie rodzaje zbóż, łubin, kartofle;
  • wieś: 13 gospodarstw kmiecych, 20 zagrodniczych i 10 chałupniczych, uprawia się: wszystkie rodzaje zbóż, łubin, kartofle, kapusta,
  • Drama wypływająca ze sztolni Fryderyka, napędza 2 młyny we wsi
  • szkoła z 139 dziećmi ze Zbrosławic i Kępczowic

1939 rok

  • Dramatal Ost
  • w całej gminie 3036 mieszkańców


Kępczowice

Nazwa ma pochodzić od słowa “kępa”. Po raz pierwszy miała być wymieniona w 1256 r. (dziesięcina zbożowa na rzecz kościoła w Pyskowicach).

Rozwój

1780 rok

  • folwark,
  • 7 gospodarstw kmiecych,
  • 11 zagrodniczych i chałupniczych

1830 rok

  • Kemptschowitz, Kemczowice
  • własność Karla v. Koschützki
  • należały do patrymonium wilkowickiego (czyli należały do tego majątku, i podlegały władzy patrymonialnej właściciela Wilkowic)
  • 22 domy, 138 mieszkańców (1 ewang., 8 Żydów)
  • 2 młyny wodne, 1 tartak
  • 1 wapiennik
  • 2 folwarki: jeden we wsi i drugi poza nią, zwany Neuhof

1845 rok

  • 27 domów,
  • 276 mieszkańców (1 wyznania ewangelickiego, 13 Żydów)
  • folwark we wsi
  • 2 młyny wodne, 1 tartak
  • wapiennik
  • 1 karczma
  • 5 zakładów rzemieślniczych

1864 rok

  • właściciel Adalbert von Koschützki,
  • 2 półkmiece (Halbbauer) gospodarstwa, 17 zagrodniczych, 2 półzagrodnicze, 2 chałupnicze,
  • 2 właścicieli młynów


Neuhof

Folwark należący do Kępczowic.

 


Nierada

1830 rok

  • dziedzictwo Stockmannsa
  • 15 domów, 73 mieszkańców (wszyscy katolicy)
  • kościół katolicki w Kamieńcu (ta część należała do parafii w Kamieńcu)
  • powiat toszecki (pozostałe części to powiat bytomski)
  • kuźnica należąca do właściciela wsi, pracuje przy niej 7 robotników, wydajność 4000 cetnarów surówki,
  • fryszerka (do właściciela), 4 pracowników, wydajność 800 sztab żelaza

1845 rok

  • należy do grafa Henckel v. Donnersmarck
  • 12 domów, 136 mieszkańców (2 ew.)
  • parafia Kamieniec
  • pow. toszecko-gliwicki
  • 1 gospoda
  • 4 zakłady rzemieślnicze
  • piec (należący do majątku), w 1840 obsługiwany przez 13 ludzi, wydajność 15 500 cetnarów
    fryszerka

Georgendorf

Kolonia założona w 1777 r. przez von Kalinowskiego. Obecnie jest to część Wilkowic.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *